1-7 روش تحقیق و پژوهش 7
فصل دوم
2-1 نگاهی اجمالی به شتر10
2-2 شتر و اهمیت آن 10
2-3مبدا و منشا شتر11
2-4 طبقه بندی شتر در عالم حیوانی 13
2-5 پراکندگی جغرافیایی شتر14
2-5-1 مناطق گسترش شتر دوکوهانه14
2-5-2 مناطق گسترش شتر یک کوهانه15
2-6 دندان ها و تعیین سن شتر15
2-6-1 دندان ها15
2-6-2 تعیین سن17
2-7 نام شتر بر حسب سن آن19
2-8 آناتومی چشم 20
2-8-1 کره چشم20
2-8-2 محیط های انکساری چشم23
2-8-2-1 عدسی23
2-8-2-2 مایع زلالیه 23
2-8-2-3 جسم زجاجی23
2-8-3 پلک های چشم 24
2-9 اولتراسونوگرافی25
2-9-1 اولتراسونوگرافی در دامپزشکی26
2-10 تکنیکهای قرار گیری ترانسدیوسر بر روی جشم26
2-10-1 تکنیک قرنیه ای27
2-10-2 تکنیک پلکی 27
2-11 آرتیفکت های اولتراسونوگرافی چشم28
2-12 نمای اولتراسونوگرافی طبیعی چشم30
2-13 اولتراسونوگرافی و کاربرد آن در تشخیص بیماری های چشم31
2-13-1 عوارض قرنیه 31
2-13-2 آبسه های استرومای قرنیه32
2-13-3 کاتاراکت 33
2-13-4 حضور اجسام خارجی در چشم34
2-13-5 پن افتالمایتیس 35
2-13-6 گلوکوم 36
2-13-7 جداشدگی شبکیه 36
2-13-8 تورم راجعه یووا37
2-13-9 سایر عوارض 39
فصل سوم
3-1 مواد و روش کار42
فصل چهارم
4-1 نتایج46
فصل پنجم
5-1 بحث و پیشنهاد53
منابع58
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول 4-1 میانگین کل اندازه ساختارهای چشم49
جدول 4-2 میانگین و مقایسه آماری اندازه گیری های چشم راست و چپ49
جدول 4-3 میانگین و مقایسه آماری اندازه گیری های چشم بررر اساس جنس نر و ماده50
جدول 5-1 اندازه ساختارهای داخلی چشم در حیوانات 56
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 مقایسه میانگین اندازه های چشم بر اساس چشم راست و چپ50
نمودار 4-2 مقایسه میانگین اندازه های چشم براساس جنس نر و ماده 51

فهرست تصاویر
عنوان صفحه
تصویر 2-1 شتر تک کوهانه12
تصویر 2-2 دندانهای دایمی شتر تک کوهانه16
تصویر 2-3 آناتومی کره چشم21
تصویر 2-4 ساختارهایی که در سونوگرافی چشم می توان به صورت شماتیک31
تصویر 2-5 نمای سونوگرافی از کاتاراکت34
تصویر 2-6 نمای سونوگرافی از وجود جسم خارجی در اتاقک زجاجیه35
تصویر 2-7 نمای سونوگرافی از جداشدگی شبکیه37
تصویر 2-8 از دیگر عوارض داخل چشمی در نمای سونوگرافی38
تصویر 2-9 نمای سونوگرافی از جابه جایی عدسی 40
تصویر 3-1 شتران تک کوهانه در کشتارگاه نجف آباد42
تصویر 3-2 دستگاه سونوگرافی مدل SIUICTS-900V با پروب خطی43
تصویر 3-3 نحوه حالت گماری و تهیه نماهای سونوگرافی44
تصویر 4-1 نمای اولتراسونوگرافی ساختارهای چشم47
تصویر 4-2 نمای اولتراسونوگرافی ساختارهای چشم47
تصویر 4-3 نمای اولتراسونوگرافی ساختارهای چشم48
چکیده:
ساختار چشم به دلیل دارا بودن مقادیر زیاد مایع در اطاقک قدامی و زجاجیه، به خوبی با اولتراسونوگرافی قابل بررسی می باشد و در بسیاری از موارد معاینه مستقیم چشم توسط افتالموسکوپ بخصوص زمانی که ساختارهای قدامی نظیر قرنیه یا عدسی دچار کدورت شوند، بسیار مشکل می باشد. از طرفی لزوم استفاده از تکنیک های پیشرفته تر و جدید برای تشخیص دقیق تر و سریعتر عوارض چشمی همچنان احساس می شود. این مطالعه بر روی 20 شتر(10 نر و 10 ماده) تک کوهانه که از نظر معاینات بالینی و افتالموسکوپی هیچ گونه عوارض چشمی را نشان نمی دادند انجام گرفت. با پروب خطی و فرکانس 9-7 مگاهرتز ساختارهای درونی چشم (طول محور قدامی خلفی چشم ،ضخامت لنز، عمق اتاقک قدامی و اتاقک زجاجیه ) به روش دو بعدی (B-Mode ) با حالت گماری Sagittal در نمای استاندارد مورد بررسی قرار گرفت و مقادیر کمی ساختارهای مختلف چشم اندازه گیری شد. میانگین و انحراف معیار طول محور قدامی-خلفی چشم، قطر (ضخامت) عدسی، عمق اطاقک قدامی و عمق زجاجیه به ترتیب 32/0 ± 01/32، 06/0 ± 64/11، 81/0 ± 83/4 و 12/0 ± 99/15 میلی متر به دست آمد.
کلید واژه ها: شترتک کوهانه، چشم، اولتراسونوگرافی

فصل اول
مقدمه و طرح تحقیق

بیان مسئله:
شتر تک کوهانه یکی از مقاوم ترین حیوانات اهلی در جهان است که یک منبع حیاتی از شیر و گوشت به شمار میرود و به عنوان یک منبع درآمد در ساحل عاج، شرق آفریقا، خاورمیانه وجنوب آسیا محسوب میگردد.شتر دارای مژه های بلندی است که آن را ازطوفان شن محافظت میکند همچنین دارای پلک سوم توسعه یافته ، نازک و شفافی است که به شتر اجازه می دهد در این شرایط سخت راه خود را پیدا کند این عضو نیز مانند سایر اعضای بدن دچار بیماریهایی می گردد ، که در بین آنها میتوان به کوری در اثر فلجی عصب بینایی، شب کوری به دلایل کمبود ویتامین A خشکسالی ، قحطی فصلی و کمبود شدید علوفه سبز اشاره کرد(23).
از دیگر بیماریها میتوان زخم قرنیه به عنوان یکی از عوارض شایع در بیماری سورا(تریپانوزومیاز) ، آسیب های تروماتیک به سر دام ، فرورفتن تیغ وخار درچشم ویا آلودگی مزمن به کرم تیلازیا1نام برد. از دیگر بیماریهای چشم در شتر می توان به التهاب ملتحمه اشاره کرد که باعث آبریزش از چشم و درد شدید در ناحیه میگردد (29).
امروزه با استفاده ازتکنیک اولتراسونوگرافی، معاینه و تشخیص عوارض ساختارهای درونی چشم به راحتی قابل انجام است .ساختارچشم به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی از مایع در اطاقک قدامی و خلفی اکوژنسیته ی مناسب جهت تشخیص بیماری توسط اولتراسونوگرافی را فراهم نموده است(1) .
اولتراسونوگرافی دو بعدی یک روش تشخیصی بیخطر و غیر تهاجمی میباشد که میتواند در تشخیص بیماریهای چشم به عنوان مکمل انجام معاینات معمول صورت پذیرد(1).
در مواردی مثل تورم پلکها، حضور توده ها و کدورت قسمتهای قدامی و خلفی مثل قرنیه و عدسی که توسط معاینات رایج مشاهده با افتالموسکوپ امکان مشاهده مستقیم این عضو کاهش مییابد اولتراسونوگرافی به عنوان بهترین روش تشخیصی در چنین شرایطی مطرح میباشد(11).
تحقیقاتی در زمینه ساختارهای داخلی چشم در شتر انجام گرفته است. این تحقیقات بر روی چشم های تخلیه شده صورت گرفته که ممکن است به علت تغییرات در حجم مایعات داخل چشم و اندازه ساختارها به صورت دقیق و واقعی مشخص نشود تاکنون مطالعه ی مدونی در خصوص اندازههای طبیعی چشم در جایگاه آناتومیکی خود در شتران تک کوهانه یافت نشده، به دست آوردن این اندازهها میتواند معیاری برای تشخیص این بیماریها ومشکلات چشمی در این حیوان باشد .

مروری بر سابقه تحقیق:
Osuobeni E.P و همکاران (1999) به بررسی اولتراسونوگرافی سه بعدی اندازه ساختارهای چشم تازه تخلیه شده شتر تک کوهانه پرداختند (29).
Hamidzada W.A و همکاران (۱۹۹۹) در بررسی مقایسه ای بین دو روش اولتراسونوگرافی سه بعدی و دو بعدی در اندازه گیری فاصله های چشمی در شتر پرداختند (21).
EL-Maghrabi H.Mو همکاران (۱۹۹۵) در بررسی اولتراسونوگرافی بیولوژی چشم نرمال ۶۰ راس گوسفند بالغ و ۶۰ راس گاو بالغ به روش سه بعدی ودو بعدی۵ شاخص چشمی از قبیل ضخامت قرنیه ، عمق اتاقک قدامی ، ضخامت لنز -عمق زجاجیه و طول محور قدامی خلفی چشم را مورد ارزیابی قرار دادند (17).
Timothy J.Pو همکاران (۲۰۰۸) در تحقیقی با عنوان اولتراسونوگرافی آناتومی چشم گاو، به بررسی تصاویر اولتراسونوگرافی به منظور اندازهگیری شاخص های طبیعی چشم گاو و اختلاف بین ابعاد چشم در دو نژاد هولشتاین وجرسی پرداختند (35).
یادگاری و همکاران (۱۳۸۸) در بررسی یافته های طبیعی اولتراسونوگرافی چشم در ۲۰ راس گوسفند نژاد لری-بختیاری و توصیف نمای اولتراسونوگرافی چشم، میانگین و انحراف معیار شاخص هایی همچون اندازه ضخامت عدسی، عمق اتاقک قدامی،عمق زجاجیه و طول محور قدامی خلفی چشم را اندازهگیری کردند(12).
سروری و همکاران (۱۳۸۸) یافته های اولتراسونوگرافی ساختارهای چشمی 6 راس اسبچه خزر را مورد بررسی قرار دادند و مقادیر کمی ساختارهای مختلف چشم را از قبیل میانگین و انحراف معیار، طول محور قدامی خلفی چشم ،ضخامت لنز، عمق اتاقک قدامی و عمق زجاجیه را ارزیابی کردند(1).
Pinto Ribeiroو همکاران (۲۰۱۰) به مطالعه ی ساختار های طبیعی چشم بز بالغ به روش اولتراسونوگرافی پرداختند (31).
1-3 اهداف تحقیق :
هدف کلی:
تعیین بیومتریک ساختارهای درونی چشم در شتر تک کوهانه به روش اولتراسونوگرافی دوبعدی
اهداف جزئی:
تعیین پارامترهای درونی چشم از قبیل عمق اتاقک قدامی ، ضخامت عدسی ، عمق زجاجیه،طول محور قدامی -خلفی چشم. 
مقایسه تفاوت اندازه های ساختارهای چشم چپ و راست در اولتراسونوگرافی 
مقایسه تفاوت اندازه ها ی ساختارهای چشم نر و ماده در اولتراسونوگرافی.
متغیرهای تحقیق :
عمق اتاقک قدامی چشم
ضخامت عدسی
عمق زجاجیه
طول محور قدامی – خلفی چشم
فرضیات تحقیق :
با سونوگرافی می توان ساختارهای درونی چشم شتر تک کوهان را از نظر شکل واندازه و اکوژنسیته ارزیابی نمود. 
سئوالات تحقیق :
آیا با سونوگرافی می توان ساختارهای درونی چشم شتر تک کوهان را از نظر شکل واندازه و اکوژنسیته ارزیابی نمود؟
آیا یافته های طبیعی سونوگرافی چشم در چشم راست و چپ متفاوت است؟ 
آیا یافته های طبیعی سونوگرافی چشم در نر و ماده متفاوت است؟ 
روش تحقیق و پژوهش:
تعداد 20 نفر شتر تک کوهانه ( 10 ماده و 10 نر) بالغ با میانگین سنی 2 تا 3 سال با دامنه وزنی 400 تا 550 کیلوگرم که از نظر معاینات بالینی سالم هستند جهت انجام مطالعه انتخاب گشت. قبل از شروع کار ، تست های مختلف مرتبط با بینایی مثل: رفلکس تهدید و رفلکس تنگ شدن مردمک، جهت سالم بودن چشم انجام گرفت. محل انجام مطالعه کشتارگاه صنعتی نجف آباد میباشد. بلافاصله پس از ذبح شترها و جدا کردن سر آنها ، با استفاده از دستگاه سونوگرافی مدل SIUI CTS-900V ساخت کشور چین با پروب خطی و فرکانس 9-7 مگاهرتز ، اقدام به سونوگرافی چشم به روش دو بعدی با حالت گماری Sagittal در نمای استاندارد انجام گرفت و پس از گرفتن تصاویر پارامترهای مورد مطالعه اندازه گیری شد. بهترین حالت برای تهیه اسکن های استاندارد این است که اجسام مژگانی به صورت افقی قرنیه با یکدیگر باشند، همچنین کپسول قدامی عدسی و کپسول خلفی عدسی چشم هم کاملا به صورت قرینه با یکدیگر قرار گیرند. میانگین و انحراف معیار برای هر پارامتر محاسبه خواهد شد و پارامترها با روش Glm و برنامه آماری SAS 2000مورد ارزیابی آماری قرار گرفت.

فصل دوم
کلیات

2-1 نگاه اجمالی به شتر:
شتر جانوری است که از نظر تاکسونومی در رده پستانداران قرار داشته و دارای صفات و خصوصیات فیزیولوژیک خاص و متفاوت با سایر پستانداران میباشد. عده ای از دانشمندان شتر را جزء نشخوارکنندگان به شمار نمی آورند اما این حیوان دارای معده ای شبیه نشخوارکنندگان می باشد(7).
شتر و اهمیت آن:
شتر از زمانهای دور از لحاظ بارکشی، شخم زنی، سواری و در بعضی نواحی از لحاظ تولید گوشت، پشم و پوست، شیر و حتی کود حیوانی مورد استفاده قرار می گرفته است. علاوه بر اینکه شتر نسبت به سایر دامها (گوسفند و گاو) از نقطه نظر استفاده از مرتع و آب قانع تر است، با وجود این حتی گاهی از چند جهت دیگر مانند بارکشی، شخم زنی، سواری و حتی در تولید گوشت، پشم و پوست نیز با دامهای دیگر رقابت می نماید. به طور کلی شتر نقش عمده ای در بازرگانی، آبادانی و حمل کالاهای در راه های بیابانی و بی آب داشته که در همین مسیر ها در حال حاضر شهرهای فراوانی ساخته شده است(7).
شتر در مقایسه با دیگر جانوران مانند اسب از لحاظ خصوصیات آناتومی، فیزیولوژی و اکولوژی کاملا استثنایی بوده و نیاز بسیار کمی‌ به آب در مسافتهای طولانی‌ و شرایط سخت بیابان دارد. در ضمن شکل بدن این جانور، مناسب برای مناطق گرم و خشک است . بدن این جانور در قسمت بالای کمر، باریک و بنا براین در گرم‌ترین ساعت روز که آفتاب عمود می‌تابد، سطح کمی‌ از بدن آن در تماس با پرتو مستقیم خورشید قرار می‌گیرد. سازگاری این جانور با محیط زیستش به نحوی است که حفظ و تعادل مایع در بدن در هماهنگی‌ کامل با یکدیگر یاخته‌ها در شرایط سخت خشکی می‌باشد، آنچه نبود آن در دیگر حیوانات باعث مرگشان در همان شرایط میگردد. شتر با دارا بودن چنین صفت فیزیولوژی خاص، مناسبترین پستاندار اهلی برای استفاده در شرایط آب و هوای بد است. از این رو در جهانی‌ که ذخایر انرژی در حال کاهش است، شتر به عنوان یک منبع مهم شیر، گوشت، پشم و پوست باید نقش مهمتر از آنچه تا کنون د جهان دارد داشته باشد(7).
مبدا و منشا شتر
تاریخ حیات اجداد شتر تقریبا ۶۰ تا ۵۰ میلیون سال قبل یعنی‌ دوره یترشیاری2 (در دوره ی سوم زمین شناسی‌) می‌رسد. آنها در اواخر در ائوسن 3در آمریکای شمالی، گروهی گسترده را تشکیل می دادند که شامل ۸ خانواده مختلف میشد. ولی‌ ۶خانواده آنها در اواسط دوره میوسن4 از بین رفتند. تنها خانواده جدید شتر سانان ، دو جنس شتر و لاما هستند در اصل جدّ آنها به اندازه یک خرگوش بود. اجداد لاما ( اوچنیا5) به آمریکای جنوبی مهاجرت کردند و به عنوان شترهای دنیای جدید به زندگی ‌ادامه دادند. کشف اسکلت شترهای اوتیلوپوس ردی6، پوئبرو تریوم ویلسونی 7و اسکلت شتر پوئبروتریوم – لابیاتم 8از دوره اولیگوسن9 در آمریکای شمالی و اسکلت اکسی دکتیلوس لونگیبسن 10از دوره میسون باز در آمریکای شمالی ثابت می نماید که منشأ اصلی‌ شتر در شمال آمریکا بوده و از آنجا تقریبا در اواخر دوره پلی‌ اوسن 11و اوایل در پلایستوسن 12به آسیا راه یافته اند. پاراکملوس گیاگس13، شتر در پلیستسن را جدّ مستقیم شتر دو کوهان میدانند. فسیل‌های ماقبل تاریخ شتر کملوس سیل ولنسیس 14در طبقات زیرین در پلایستوسن در شمال هندوستان یافت شده اند. از فسیل‌ها چنین استنباط میشود که آنها برعکس پاراکملوس گیاگس (شتر آمریکای شمالی)خویشاوندی نزدیک با شتر امروزی ندارند(9).
این سوال که آیا شتر‌های جمز و شترهای باختری نسل‌های از این گونه هستند، مدت زیادی مورد بحث بوده است. تئوری مطرح آن این است که شتر جمز و شتر باختری برخاسته از یک جدّ مشترکند. شتر یک کوهان در زمان جنینی دارای دو کوهان می‌باشد که قبل از تولد بوسیله توده ای از بافت پیوندی به صورت یک کوهان در می آید و این موضوع این تئوری را تقویت می‌کند که شتر کهن موتاسیونی از شتر دو کوهان است. اما متاسفانه هنوز دلیلی‌ قانع کننده برای این ادعا موجود نیست.
نگاره2-1- شتر تک کوهانه
طبقه بندی شتر در عالم حیوانی تاکسونومی15 (9-10)
1- سلسله جانوران16
2- زیر سلسله پرسلولی ها17
3- فوق دسته طناب داران18
4- رده پستان داران19
5- زیر رده جفت داران20
6- فوق راسته سم داران21
7- راسته زوج سمیان22
8- تحت راسته نشخوار کنندگان23
9- خانواده شتران24
خانواده شتران دارای دو جنس کملوس25 و اکنیا26
جنس کملوس
الف ) گونه شتران یک کوهانه یا شتران عربی27
ب ) گونه شتران دو کوهانه یا شتران باختری28

جنس اکنیا
الف ) لاما29
ب ) آلپاکا30
ج ) گواناکا31
د ) ویکونا32

پراکندگی جغرافیایی شتر
2-5-1 مناطق گسترش شتر دو کوهانه
نواحی گسترش شتر و کوهان در آسیای مرکزی است که تا مدار ۵۲ درجه شمالی تا مرز مناطق سردسیری، مناطقی با تابستان گرم و خشک و زمستان سرد گسترش می‌یابد (15) .
الف) مناطق گسترش در آسیا( چین، مغولستان، روسیه، افغانستان، ایران و ترکیه)
ب) مناطق گسترش در اروپا، نواحی جلگه ای روسیه و اروپا

2-5-2 مناطق گسترش شتر یک کوهان
شتر یک کوهانه در نواحی کم باران که اختلاف درجه حرارت در سال زیاد می‌باشد، مانند مناطقی از آفریقا که بیشتر به کشورهای بالای مدار ۱۳ درجه محسوب میشوند، زندگی‌ میکنند. مانند: سومالی، کنیا، تانزانیا،و جزایر قناری.
آمریکا: در ایالت‌های مثل نیو مکزیکو، آریزونا، تگزاس‎ تعدادی شتر وارد نمودند ولی‌ به علت وجود ریگ‌های تیز و پوشش گیاهی نا مناسب (کاکتوس خاردار)نتوانستند آن طور که باید و شاید از آنها استفاده نمایند.
آسیا: در کشورهای عربی‌ زبان، افغانستان، ایران، شوروی سابق، هندوستان، پاکستان، ترکیه و تعداد خیلی‌ کمی‌ در چین(15).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

استرالیا: در سال ۱۸۴۱ اولین شتر از پاکستان به استرالیا جهت استفاده در معادن طلا صادر شد ولی‌ تقریبا ۲۰۰۰۰ نفر شتری که در آنجا وجود دارد، اکثرا به صورت وحشی در آمده‌اند(15).
اروپا: بخش اروپایی شوروی سابق( اوکراین،بلاروس، روسیه(
دندان‌ها و تعیین سن شتر:
2-6-1 دندان ها:
ارزیابی وضع دندانهای شتر همان اهمیتی دارد که در اسب برای تشخیص سن وجود دارد. دندانهای شتر از لحاظ فرم، تعداد و طرز قرار گرفتن با دندانهای تک سمیان و زوج سمیان اختلاف نشان می دهد و اغلب چنین به نظر می‌‌آید که فرمول دندان‌ها برای بعضی‌ از شترها فرق می‌کند. بدین جهت فرمولهای مختلفی‌ برای تعداد و طرز قرار گرفتن دندان‌ها به وسیله محققین نگاشته شده است(9).
نگاره2-2- دندانهای دایمی شتر تک کوهانه
فرمول دندانهای شیری(7).
ثنایانیشپیش آسیا226فک بالا624فک پایین
فرمول دندانهای دائمی(7).
ثنایانیشپیش آسیاآسیا2266فک بالا6246فک پایین
2-6-2 تعیین سن:
پس از تولد به تدریج دندانهای شیری ظاهر میشوند به طوری که در دو هفته اول پس از تولد، دو دندان ثنایای پیشین فک پائین میرویند و سپس در هفته دوم تا چهارم، دو دندان ثنایای میانی فک پائین نیش میزنند. در همین زمان است که به ترتیب دندانهای دوگانه پیش آسیای فک پائین در می‌آیند و سپس طی یک تا یک و نیم ماه، دندان ثنایای کناری فک پائین می رویند. پس از آن طی دو تا چهار ماه، دندانهای شیری در سنّ شش ماهگی کامل میشوند و تعداد آنها در دو فک بالا و پائین به ۲۲ عدد می‌رسد. بدین صورت که در فک بالا دو دندان ثنایای، دو دندان نیش و شش دندان پیشآسیا و در فک پائین شش دندان ثنایای. دو دندان نیش و چهار دندان پیش آسیا وجود خواهد داشت(7). رویش دندانهای دائمی با ظهور نخستین دندان آسیا در دو فک بالا و پائین در سنّ یک سالگی تا ۱۵ ماهگی آغاز میشود. دومین دندان آسیا در سنّ دو و نیم تا سه سالگی ظاهر میشود. دو دندان شیری پیشین فک پائین در سنّ چهار و نیم تا پنج سالگی جای خود را به دندانهای دائمی میدهند(7). سپس دندان آسیای سوم از دندانهای آسیای دائمی در فک بالا و پائین ظاهر میشود و همچنین دو دندان پیش آسیای دوم و سوم در فک بالا و دندان پیش آسیای دوم در فک پائین طی سنین پنج تا پنج و نیم سالگی جای خود را به دندان‌های همیشگی‌ میسپارند(7). در سنّ پنج و نیم تا شش سالگی، ثنایای میانی فک پائین با دندانهای دائمی جایگزین میشوند و در سنین شش و نیم تا هفت سالگی، رفته رفته نیش‌ها و ثنایای کناری فک بالا و نیش‌ها و ثنایا یکناریفکپائینونیز اولین دندانهای پیش آسیا ی فک بالا و پائین با دندانهای دائمی جایگزین میشوند به طوری که در سنّ هفت و نیم سالگی تمام دندانهای دائمی روییده اند و تعداد آنها در دو فک بالا به ۳۴ دندان می‌رسد. در فک بالا، تعداد آنها ۱۶ دندان بوده و شامل دو دندان ثنایای کناری، دو دندان نیش، شش دندان پیش آسیا و شش دندان آسیاست و در فک پائین تعداد آنها هجده دندان بوده و شامل شش دندان ثنایای پیش، میانی و کناری، دو دندان نیش، چهار دندان پیش آسیا و شش دندان آسیا می باشند(7). هر قدر شتر مسن ترمی شود به همان نسبت دندانهای ثنایای اصلی اش سائیده تر می گردد، به طوری که در سنّ ۱۲ سالگی کاملا کند و دندانهای نیش، سطح سائیده چهارگوش یا گردی را نشان می دهند(5). به طور کلی‌ سنّ شتر را تا ۱۰ سالگی می‌توان کاملا دقیق تعیین کرد ولی بعد از این مدت حتی تشخیص سنّ شتر برای افراد با تجربه نیز مشکل می گردد . چنانچه شترها به سنین بالاتر برسند، در ۱۶-۱۸ سالگی دندان‌ها مثلثی شکل به نظر می‌آیند و در ۲۰-۲۵ سالگی دندان‌ها از حالت دندانی بودن خارج گشته به کلی‌ سائیده، سه گوش و دراز میشوند(9). طرز قرار گرفتن دندان دو جنس نر و ماده اختلافی نشان نمیدهد هر چند اختلافاتی نظیر رشد کمتر دندانهای آسیاب در شترهای ماده نسبت به شترهای نر دیده می شود(5) شترها تقریبا ۴۰ سال عمر میکنند. اما قدرت کار کردن و باروری آنان پس از بیست سالگی به تدریج رو به کاهش می گذارد(7).
نام شتر بر حسب سن آن:
الف) دیلاق: بچه را از هنگام تولد تا سنّ یک سالگی گویند و اعرب آن را الحوار نامند.
ب ) بله بون: شتر یک سال به بالا را تا سنّ دو سالگی گویند عرب آن را المفرود نامند.
پ ) جعد: شتر دو سال به بالا تا سنّ چهار سالگی گویند و عرب آن را الحق نماند.
ت ) شتر سه سال به بالا تاسنّ چهارسالگی را گویند و عرب آن را اللقیه نامند.
ث ) شتر چهار سال به بالا را گویند و عرب آن را الجزاع نامند، اگر شتر نر باشد، به آن کل لوکی گویند و عرب آن را قعدان نامند اگر شتر ماده باشد، به آن کل ماجی‌ گویند و عرب آن را بکاره نامند.
ج ) دو دندان : شتر پنج سال به بالا را گویند و عرب آن را الثنایا نامند.
چ ) چهار دندان: شتر شش سال به بالا را گویند و عرب، ماده آن را الحیل و نر آن را الزمول گویند در حالی‌ که در زبان فارسی به هر دو جنس نر و ماده چهار دندان گفته می شود.
ه) گرد نیش: هشت سال به بالا تا سن ۹ سالگی گویند.
به طور کلی‌ شتر نر بالغ را لوک و ماده بالغ را اورانه می‌نامند(7).
آناتومی چشم:
2-8-1 کره چشم33:
کره چشم در پستانداران اهلی، تقریبا کروی است ولی در اسب و گاو قطر قدامی- خلفی 34متراکم تر است و علاوه با آن سطح قدامی قرنیه انحنای کمتری دارد. خارجی‌‌ترین بخش قرنیه، قطب قدامی35 نامیده میشود و عمقی‌ترین بخش کره چشم که سطح خلفی 36میباشد، قطب خلفی 37نامیده می شود. خطی‌ که از هر دو قطب عبور می‌کند محور بینایی38 نامیده می شود، همچنین خط فرضی‌ که قطب قدامی و قطب خلفی را به دو قسمت مساوی تقسیم می‌کند تحت عنوان خط استوایی 39می‌‌باشد. خطوط متعددی که بین دو قطب قدامی و خلفی کره چشم به صورت فرضی‌ قرار گرفته اند و خط استوایی را تقسیم می‌کند خطهای نصف النهار 40نامیده می شود. اعصاب بینایی 41نسبت به قطب خلفی به صورت شکمی عبور می‌کند.
کره چشم از سه لایه تشکیل شده است :
پرده خارجی‌42: این لایه لیفی بوده و صلبیه43 و قرنیه44 را تشکیل میدهد و مسئول شکل دهی‌ و محافظت از کره چشم است.
پرده میانی45 یا عضلانی- رگی: این پرده تغذیه کره چشم را بر عهده دارد و شامل مشیمیه46، منطقه مژگانی 47و عنبیه48 می باشد.
پرده داخلی‌ 49یا عصبی : این لایه میزان زیادی بافت عصبی دارد که مستقیماً به عصب بینائی متصل بوده و به اشعه نورانی حساس می‌باشد که در واقع شبکیه50 می‌باشد (14 و32)
شکل 2-3 آناتومی کره چشم
اجسام مژگانی51: منطقه‌ای را تشکیل میدهد که در اطراف عنبیه قرار داشته، مرز بین آن و پرده مشیمیه را اوراسراتا52 می‌نامند. قسمت جلویی این منطقه از حلقه مژگانی 53و قسمت عقبی از زوائد مژگانی54 تشکیل شده است.(27و14)
عنبیه: قسمت قدامی پرده میانی می‌باشد که به صورت عمود در عقب قرنیه و جلوی عدسی‌ قرار گرفته و یک دیافراگم حقیقی‌ را تشکیل میدهد و در مرکز دارای سوراخی مرسوم به مردمک55 چشم می‌باشد که نسبت به شدت نور یا فاصله ای که نگاه به آنجا دوخته شده است تنگ و گشاد می شود. عنبیه فضایی را که در بین قرنیه از یک طرف و سطح قدامی عدسی‌ و انتهای داخلی‌ زوائد مژگانی در طرف دیگر واقع شده است، به دو حجره به نام اتاقک زجاجیه 56و اتاقک قدامی57 تقسیم می‌کند.دو اتاقک خلفی و قدامی از طریق سوراخ مردمک با هم ارتباط دارند. سطح قدامی عنبیه در تک سمی‌ها به رنگ قهوه ای مایل به زرد و همواره درخشان است و گاهی به واسطه ی نوارهای بریده ی سیاه رنگ دارای منظره ی راه راه می‌باشد (32 و14).
پرده مشیمیه: دارای دو سطح داخلی و خارجی است.سطح خارجی به رنگ سیاه و قهوه ای تیره است و به وسیله نسج ملتحمه به نام لامینافوسکا58 دارای سوراخ های وسیعی است که از آنها عروق و اعصاب کره چشم عبور کرده و به طرف منطقه ی مژگانی امتداد می یابد.سطح داخلی مشیمیه با پرده ی عصبی رابطه دارد بدون آنکه به آن چسبیده باشد. برعکس در منطقه ی مژگانی چسبندگی خیلی زیاد می باشد. سطح داخلی مشیمیه در تمام وسعتش مانند مشیمیه انسان بطور یکنواخت سیاهرنگ نبوده بلکه در عمق و قسمت خلفی آن دارای لکه درخشانی59 است که جلای قوس و قزح دارد(28و32).
2-8-2 محیط های انکساری چشم60:
2-8-2-1 عدسی61:
مهمترین قسمت چشم است که در عقب عنبیه و جلوی جسم زجاجی 62 قرار دارد و به صورت یک عدسی محدب الطرفین می باشد که تحدب های دو سطح ان با هم یکسان نیستند.این عضو کاملاً شفاف بوده و برای هدایت و تمرکز اشعه نورانی به کار می رود.
2-8-2-2 مایع زلالیه63:
مایعی شفاف و صاف که در فضای واقع بین قرنیه و عدسی است، همچنین این مایع در اولتراسونوگرافی دیده نمی شود. وزن مخصوص این مایع کاملاً شبیه به آب و 005/1 می باشد و ترکیب شیمیایی ان به شرح زیر است:
آب 1/98% ، کلرور سدیم 15/1% ، مواد محلول در آب 75/0% ، آلبومین به میزان جزئی.
2-8-2-3 جسم زجاجی:
زجاجیه یا جسم زجاجی تمام فضایی را که در بین سطح خلفی عدسی و پرده شبکیه واقع است، اشغال می کند. توده ای است کروی شکل، شفاف و مانند سفیده تخم مرغ می باشد و از غشاء پوششی به نام غشاء زجاجیه64 و مایع زجاجیه65 تشکیل شده است. غشاء زجاجیه عبارت است از صفحه شفاف و بسیار نازکی که مایع زجاجیه را در بر گرفته و با پرده شبکیه جسم مژگانی و عدسی ارتباط دارد(16و32).
2-8-3 پلک های چشم:
پلک ها پرده های متحرکی هستند که در جلو کره چشم قرار داشته و چشم را حمایت می کنند. پلک بالا و پایین به وسیله دو گوشه66 به هم اتصال یافته اند. هر پلک شامل دو سطح، دو لبه و دو انتهاست. غدد موجود در پلک ها نیز به تعداد 30-20 عدد بوده و به نام غدد تارسال67 یا میبومین68 موسومند.
پوشش داخلی پلک ها از مخاطی موسوم به پرده ملتحمه مفروش شده است، ملتحمه علاوه بر سطح داخلی پلک ها قسمت قدامی کره چشم را می پوشاند، به این ترتیب که در لبه آزاد پلک ها از خارج به داخل پوست تبدیل به نسج ملتحمه می گردد و ملتحمه پس از مفروش نمودن سطح داخلی هر پلک بر روی خود منعطف شده و قسمت قدامی کره چشم را می پوشاند(3و27). پس برای ملتحمه سه قسمت پلکی69 ،زاویه ای70 و کره چشمی71 را می توان مشخص نمود. پلک سوم نیز در زاویه داخلی چشم قرار گرفته است و در قسمت مدیال کره چشم آزادانه حرکت می کند(16و28). شتر دارای پلک سوم توسعه یافته ، نازک و شفافی است که به شتر اجازه می دهد در شرایط سخت راه خود را پیدا کند.
اولتراسونوگرافی :
اولتراسونوگرافی از اوایل دهۀ 1950 با ساخت اولین دستگاه تصویر برداری (B اسکن) وارد فعالیتهای تشخیصی-طبی گردید و در اواخر دهۀ 1960 میلادی به عنوان یک ابزار تصویربرداری کاربردی در مامایی و همچنین معاینات قلب مورد استفاده قرار گرفت.
در بین سالهای 1975 تا 1985 کیفیت تصاویر اولتراسوند به طور چشمگیری پیشرفت نمود و اولتراسونوگرافی به سرعت گسترش یافت.
ساخت دستگاههای مدرن به هنگام به دهۀ 1970 برمیگردد، که با پیدایش آنها قدم بزرگی در پیشرفت این تکنیک برداشته شد.
اولتراسونوگرافی امروزه از جمله روش های تشخیصی دقیق و بسیار سودمندی است که کاربردهای فراوانی در دامپزشکی، به خصوص در معاینات محوطۀ بطنی و مامایی دارد.
در دامپزشکی از این تکنیک با ارزش تصویربرداری، در معاینۀ حفره سینه (مدیاستن، قلب و ریه ها)، حفرهای بطنی (کبد، طحال، مثانه و….) عروق خونی، تاندون ها، مفاصل، چشم، عضلات (آبسه، تومور، هماتوم و جسم خارجی)، تشخیص آبستنی، ارزیابی تخمدان ها و رحم استفاده میشود.
اولتراسونوگرافی تشخیصی خطرات رادیوگرافی را نداشته و در بسیاری از موارد بر آن برتری دارد. با اینحال، رادیولوژی می تواند یافته های بیشتری را در مورد بافت های سخت از جمله استخوان، نسبت به اولتراسونوگرافی ارائه نماید (3، 4 و 14).

2-9-1 اولتراسونو گرافی در دامپزشکی
حیوانات برای اولین بار در سال 1949، تحت آزمایشهای تشخیصی و پژوهشی با اولتراسوند قرار گرفتند. ولی تا اواسط سال 1970 مورد مشابهی گزارش نشده است تا اینکه عدهای از دامپزشکان در مؤسسات علمی، از اولتراسونوگرافی در تشخیص موارد پاتولوژیک بیماران درمانگاهی استفاده کردند. پس از آن، گزارشات حاکی از این بود که روش اولتراسونوگرافی دارای کاربرد های تشخیصی با ارزش در دامپزشکی است و میتواند در بسیاری از موارد به عنوان یک وسیله تشخیصی بی خطر و بدون تهدید جایگزین روشهای تصویر برداری دیگر گردد تا جائیکه مجله رسمی رادیولوژی دامپزشکی آمریکا و انجمن بین المللی رادیولوژی دامپزشکی در سال 1992، از رادیولوژی دامپزشکی به رادیولوژی و اولتراسونوگرافی دامپزشکی تغییر نام داده شد(3و4).
در پزشکی اولین بار برای تشخیص بیماری های چشم در سال 1956 از اولتراسونوگرافی چشم استفاده شد و اولترا سونوگرافی چشم برای اولین بار در سال 1968 در دامپزشکی مورد استفاده قرار گرفت(25).
2-10 تکنیک های قرارگیری ترانسدیوسر بر روی چشم:
مکان قرار گیری ترانسدیوسر بر روی چشم جهت کیفیت بالای آزمایشات بسیار مهم است, دو تکنیک پایه برای قرار گرفتن ترانسدیوسر بر روی چشم وجود دارد. تکنیک قرنیه ای72, ترانسدیوسر در این روش مستقیما بر روی قرنیه قرار می گیرد و تکنیک پلکی73 که ترانسدیوسر بر روی پلک قرار می گیرد و جهت اتصال بهتر از ژل اولتراسونوگرافی استفاده می شود.
استند آف پد74 ممکن است با هر یک از این دو روش جهت عکس از قسمت قدامی چشم مورد استفاده قرار گیرد.
2-10-1 تکنیک قرنیه ای:
این روش یکی از بهترین روش ها می باشد, بعد از بی حسی موضعی چشم و تمیز کردن سر ترانسدیوسر, سپس پلک چشم را به بالا کشیده و ترانسدیوسر که آغشته به ژل اولتراسونوگرافی است, به آرامی بر روی قرنیه قرار می گیرد. اگر چه ژل اولتراسونوگرافی در اکثر مواقع استفاده نمی شود زیرا مایعات تولیدی توسط بی حس کننده های موضعی و اشک جهت اتصال ترانسدیوسر بر روی قرنیه کافی است. تکنیک تماس مستقیم قرنیه ای این امکان را می دهد که با بهترین حالت ممکن, ساختارهای شبکیه ای-زجاجی75 و پشت کره چشم76 تجسم شود. عکس از قرنیه, ساختارهای قدامی کره چشم و عدسی نیازمند استفاده از استند آف پد می باشد.
2-10-2 تکنیک پلکی:
جهت قرار گرفتن مستقیم ترانسدیوسر بر روی پلک, ژل اولتراسونوگرافی استفاده می شود. موهای پلک جهت افزایش کیفیت اسکن و کاستن از هوای بین پوست و ترانسدیوسر می بایستی کوتاه گردد. روش پلکی برای ارزیابی قرنیه ، اتاقک قدامی و ساختارهای سطحی چشم کاربرد دارد. انجام این روش ساده می باشد ولی در مقایسه با روش قرنیه ای, اسکن ها کیفیت پایین تری خواهد داشت.
استند آف پد معمولا بیشتر برای اولتراسونوگرافی از ساختارهای سطحی چشم همچون قرنیه, اتاقک قدامی, اجسام مژگانی و ناحیه قدامی لنز کاربرد دارد. ژل اولتراسونوگرافی خود می تواند به عنوان استند آف پد عمل کند و تجسم بهتر ساختارهای نزدیک کانونی77 را ممکن سازد. پس از استفاده از ژل اولتراسونوگرافی و پایان آزمایش, چشم به طور کامل توسط نرمال سالین شستشو می شود(28و32).
سه حالت گماری استاندارد برای اولتراسونوگرافی چشم وجود دارد:
نمای sagittal
نمای پشتی
نمای عرضی
برای گرفتن اسکن های استاندارد, ترانسدیوسر باید در راستای محور بینایی قرار بگیرد(24).
2-11 آرتیفکت78 های اولتراسونوگرافی چشم:
آرتیفکت ها ممکن است در اثر تکنیک نادرست مانند به کار بردن میزان نا کافی ژل اواتراسوند و یا به دلیل وجود حباب های هوا در دستکش حاوی آب که از آن به عنوان استند آف پد(در زمان استفاده از ترانسدیوسر با فرکانس پایین) استفاده می شود، به وجود آیند.
انواع آرتیفکت در حین معاینه اولتراسونوگرافی چشم شامل بر آمدگی بامز79، آرتیفکت جذبی 80و اکو های طنینی81 (تکرار اکوها) می باشد(24،1و26).
محبوس شدن هوا بین ترانسدیوسر و چشم سبب نمایان شدن اکوهای روشنی در اکوگرام می شود که علت ایجاد آن می تواند استفاده از میزان ناکافی ژل اولتراسوند باشد.همچنین هوا می توانددر حین معاینه اولتراسونوگرافی به روش پلکی، درون پوشش موی بدن محسوب می شود و بنابراین ممکن است ناچار به تراشیدن موهای موضع شد.همچنین در صورت استفاده از استند آف پد حباب های هوای موجود در آن باید خارج شوند.
بر آمدگی بامز به آرتیفکت هایی گفته می شود که در اسکن به روش B ایجاد شده و به صورت برآمدگی فوندوس82 دیده می شود.این آرتیفکت ها زمانی ایجاد می شوند که امواج صوتی منکسر شده از عدسی با سرعت بیشتری از قسمت اطرافی عدسی نسبت به قسمت مرکزی عدسی عبور می کنند در نتیجه این امر ،دیواره خلفی چشم نزدیک تر به ترانسدیوسر به نظر می رسد و ممکن است سبب مشاهده دو بر امدگی شبکیه ای مجزا از سطح شبکیه بشود.اندازه این بر امدگی ها بر اساس زاویهای که اسکن می شود می تواند متفاوت باشد(28،1و32).
آرتیفکت جذبی (مانند سایه صوتی83) و تضعیف یا ترقیق84 امواج صوتی زمانی بوجود می اید که یک ساختار متراکم سبب ضعیف شدن یا بازتاب کامل صوت شود و موجب مشاهده منطقه ای فاقد اکو در خلف یک ساختار هایپراکو می شود و این منطقه فاقد اکو در تصویر می تواند با توده های پاتوژن اشتباه شود.ساختارهایی که می توانند سبب ایجاد سایه صوتی شوند،شامل کاتاراکت متراکم85 و اجسام خارجی داخل کره چشمی می باشند.
انکسار یا شکست صوتی در اطراف لبه های یک آرتیفکت نیز ممکن است دیده شود.این ارتیفکت معمولا در اطراف گوشه های کره چشم اتفاق می افتد.اکوهای تکراری یا آرتیفکت طنین 5 بین پراب و محل تداخل بازتابه و یا بین دو محل تداخل بازتاب ها، بوجود می آیند(28،1و32). به دلیل اینکه ،این اکوها زمان بیشتری برای رسیدن به پرتاب و بازگشت به چشم نیاز دارند تا تصویرشان تشکیل می شود،این آرتیفکت ها همیشه در قسمت عمقی تری از کره چشم نسبت به بافت منشا خود قرار می گیرند. سیگنال های چند تایی می تواند از طریق کپسول عدسی، جسم خارجی، یک حباب هوا، صلبیه ، ویا استخوان های کره چشم ایجاد شوند(28،1و32).
اکو های تکراری که به طور معمول از کپسول عدسی نشات می گیرند،به سمت ترانسدیوسر رفته و دوباره برگشته و به صورت یک هایپر اکودنسیته خطی در وسط تا خلف محور زجاجیه دیده می شوند و ممکن است با خون ریزی درون زجاجیه، باقیمانده مواد اماسی و دژنراسیون اشتباه شود.
اکوی حقیقی و همچنین آرتیفکت های متعاقب آن دارای طول یکسانی هستند و طول آنها بر حسب میزان قدرتشان کاهش می یابد،همچنین آرتیفکت ممکن است با حرکت ترانسدیوسر حرکت کند.در یک مطالعه که اخیراً صورت گرفته، آرتیفکت های طنین در اتاقک قدامی، عدسی و بخش خلفی کره چشم به عنوان یک یافته معمول، گزارش شده است(28،1و32).
2-12 نمای اولتراسونوگرافی طبیعی چشم:
در اولتراسونوگرافی مد روشنایی86 در چشم گوسفند، چهار اکوی صوتی اصلی مورد توجه قرار می گیرد: قرنیه، ناحیه قدامی عدسی، ناحیه خلفی عدسی و مجموعه شبکیه، مشیمیه و صلبیه. علاوه بر این چهار اکوی اصلی که به صورت نواحی روشن در اولتراسونوگرافی دیده می شوند، امکان دارد عنبیه، جسم مژگانی، عصب بینایی، چربی های داخل حدقه چشم، عضلات و سایر ساختارهای چشمی نیز تولید اکوی صوتی بنماید. دیسک بینایی بصورت یک ساختار هیپر اکوئیک در خلف کره چشم قرار دارد و عصب بینایی به صورت هیپواکوئیک در پشت آن رویت می شود. اتاقک قدامی، کورتکس و هسته عدسی و زجاجیه در حالت طبیعی فاقد اکو بوده و به صورت سیاه دیده می شوند(28،1و32).
قرنیه، عنبیه، اجسام مژگانی، ناحیه قدامی عدسی و ناحیه خلفی عدسی تقریباً اکوژن به نظر می رسند، در حالی که مایع زلالیه، عدسی و زجاجیه فاقد اکو می باشند. قرنیه به صورت یک ساختار کروی مشتمل بر 3 لایه دیده می شود که لایه خارجی و داخلی قرنیه اکوئیک و لایه میانی یا استرومای قرنیه فاقد اکو می باشد(‌‌‌‌‌1و32).
ناحیه قدامی عدسی بصورت خط محدب و اکوژنیک دیده می شود ولی ناحیه خلفی عدسی به صورت یک خط مقعر اکوژنیک خود را نشان می دهد. بافت دارای اکویی که در اطراف و موازات عدسی دیده می شود شامل عنبیه و اجسام مژگانی می باشد (1و28).
عنبیه و ساختار های مژگانی ساختار هایی هستند که در خلف اتاقک قدامی و در قسمت قدام عدسی قرار گرفته اند و از اطراف کره چشم به سمت مرکز گسترش یافته اند.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید