۳- ١- مشخصات گله تحت مطالعه31
۳- ٢- جمع آوری اطلاعات۳2
۳- ۳- موارد تحت بررسی34
۳- ۴- آنالیز آماری۳5
فصل چهارم – نتایج36
۴- ١- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسکور بدنی در زمان خشکی۳7
۴- ٢- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسکور بدنی در زمان زایش37
۴- ۳- بررسی یافته های (میانگین ± خطای معیار) در اسکور بدنی در زمان تلقیح اول37
۴- ۴- بررسی نتایج در زمان های مختلف40
۴- ۴- ١- بررسی اسکور بدنی با اسکور حرکتی40
۴- ۴- ۲- بررسی اسکور بدنی با شیر 305 روز41
۴- ۴- ۳- بررسی اسکور بدنی با وضعیت تخمدان42
۴- ۴- ۴- بررسی اسکور بدنی با وضعیت رحم44
۴- ۴- ۵- بررسی اسکور بدنی با طول دوره خشکی45
۴- ۴- ۶- بررسی اسکور بدنی با روز شیردهی47
۴- ۴- ۷- بررسی اسکور بدنی با تعداد تلقیح موثر48
۴- ۴- ۸- بررسی اسکور بدنی با روزهای باز50
۴- ۴- ۹- بررسی اسکور بدنی با فاصله زایش تا اولین تلقیح(DFS)51
۴- ۴- ١٠- بررسی اسکور بدنی با شیر زمان خشکی53
۴- ۴- ١۱- بررسی اسکور بدنی با میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری قبلی54
۴- ۴- ۱۲- بررسی اسکور بدنی با میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری فعلی56
۴- ۴- ۱۳- بررسی اسکور بدنی با تعداد شکم زایش57
فصل پنجم – بحث60
منابع65
فهرست شکلها و نمودارها
عنوانشماره صفحه
شکل ۲- ١: نواحی مشخص شده جهت اسکور دهی (سایتhttp://www.daneprairie.com)9
شکل ۲- ٢: روش ارزیابی اسکور بدنی در گاوهای هولشتاین بر اساس مطالعاتEdmonson10
شکل ۲- ۳: نشان دادن زاویه بین استخوانPinوhookالف ) به شکلU، ب) به شکلV11
شکل ۲- ۴: تصویر زاویه استخوانPinوhook12
شکل ۲- ۵: تصویر اسکور بدنی2 و اسکور بدنی 25/213
شکل ۲- ۶: تصویر سکور بدنی 25/3 و اسکور بدنی 5/314
شکل ۲- ۷: تصویر اسکور بدنی 75/3 و اسکور بدنی 414
شکل ۲- ۸: تصویر اسکور بدنی 25/4 و اسکور بدنی 5/415
نمودار ۴- ١: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان خشکی۳8
نمودار ۴- ٢: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان زایش38
نمودار ۴- ۳: مقایسه اسکور حرکتی و اسکور بدنی در زمان تلقیح اول39
نمودار ۴- ۴: مقایسه شیر استاندارد با اسکور بدنی در زمان خشکی۳9
نمودار ۴- ۵: مقایسه شیر استاندارد با اسکور بدنی در زمان زایش40
نمودار ۴- ۶: مقایسه شیر استاندارد با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول40
نمودار ۴- ۷: ارزیابی بین تخمدان در زمان clean test و اسکور بدنی در زمان خشکی41
نمودار ۴- ۸: ارزیابی بین تخمدان در زمان clean test و اسکور بدنی در زمان زایش41
نمودار ۴- ۹: ارزیابی بین تخمدان در زمان clean test و اسکور بدنی در زمان تلقیح اول42
نمودار ۴- ۱٠: ارزیابی بین وضعیت رحم در clean test با اسکور بدنی در زمان خشکی42
نمودار ۴- ۱۱: ارزیابی بین وضعیت رحم در clean test با اسکور بدنی در زمان زایش43
نمودار ۴- ۱۲: ارزیابی بین وضعیت رحم در clean test با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول43
نمودار ۴- ۱۳: مقایسه بین دوره خشکی با اسکور بدنی در زمان خشکی44
نمودار ۴- ۱۴: مقایسه بین دوره خشکی با اسکور بدنی در زمان زایش44
نمودار ۴- ۱۵: مقایسه بین دوره خشکی با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول45
نمودار ۴- ۱۶: مقایسه بین روزهای شیردهی با اسکور بدنی در زمان خشکی45
نمودار ۴- ۱۷: مقایسه بین روزهای شیردهی با اسکور بدنی در زمان زایش46
نمودار ۴- ۱۸: مقایسه بین روزهای شیردهی با اسکور بدنی در زمان تلقیح46
نمودار ۴- ۱۹: مقایسه بین تعداد تلقیح منجر به آبستنی با اسکور بدنی زمان خشکی47
نمودار ۴- ۲٠: مقایسه بین تعداد تلقیح منجر به آبستنی با اسکور بدنی زمان زایش47
نمودار ۴- ۲۱: مقایسه بین تعداد تلقیح منجر به آبستنی با اسکور بدنی زمان تلقیح اول48
نمودار ۴- ۲۲: مقایسه بین روزهای باز با اسکور بدنی در زمان خشکی48
نمودار ۴- ۲۳: مقایسه بین روزهای باز با اسکور بدنی در زمان زایش49
نمودار ۴- ۲۴: مقایسه بین روزهای باز با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول49
نمودار ۴- ۲۵: مقایسه بین DFS با اسکور بدنی در زمان خشکی50
نمودار ۴- ۲۶: مقایسه بین DFS با اسکور بدنی در زمان زایش50
نمودار ۴- ۲۷: مقایسه بین DFS با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول51
نمودار ۴- ۲۸: مقایسه بین تولید شیر در زمان خشکی با اسکور بدنی زمان خشکی51
نمودار ۴- ۲۹: مقایسه بین تولید شیر در زمان خشکی با اسکور بدنی زمان زایش52
نمودار ۴- ۳٠: مقایسه بین تولید شیر در زمان خشکی با اسکور بدنی زمان تلقیح اول52
نمودار ۴- ۳۱: مقایسه بین میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری قبلی با اسکور بدنی در زمان خشکی53
نمودار ۴- ۳۲: مقایسه بین میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری قبلی با اسکور بدنی در زمان زایش53
نمودار ۴- ۳۳: مقایسه بین میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری قبلی با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول54
نمودار ۴- ۳۴: مقایسه بین میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری فعلی با اسکور بدنی در زمان خشکی54
نمودار ۴- ۳۵: مقایسه بین میزان وقوع ورم پستان در دوره شیرواری فعلی با اسکور بدنی در زمان زایش55
نمودار ۴- ۳۶: مقایسه بین ورم پستان در دوره شیرواری فعلی با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول55
نمودار ۴- ۳۷: مقایسه بین تعداد شکم زایش با اسکور بدنی در زمان خشکی56
نمودار ۴- ۳۸: مقایسه بین تعداد شکم زایش با اسکور بدنی در زمان زایش56
نمودار ۴- ۳۹: مقایسه بین تعداد شکم زایش با اسکور بدنی در زمان تلقیح اول57
فهرست جدولها
عنوان شماره صفحه
جدول ۴- ١: توزیع میانگین و انحراف معیار شاخصهای تولیدمثلی در زمانهای مختلف
در گاوهای نژاد هولشتاین36
جدول ۴- ٢: توزیع میانگین و انحراف معیار شاخصهای تولیدمثلی در زمانهای مختلف
در گاوهای نژاد هولشتاین37
فصل اول
مقدمه
گاو شیری از دیرباز نقش مهمی در تامین برخی مواد مغذی مورد نیاز انسان داشته است. ارزش غذایی بالای شیر برای انسان، قرن هاست که شناخته شده و مورد تمجید قرار گرفته است. امروزه بخش اعظم شیر تولیدی در جهان از گاو حاصل میشود. افزایش تولید شیر هر گاو نتیجهی اصلاح نژاد، تغذیه صحیحتر و مدیریت بهینه است.
داشتن نمره‌ی وضعیت بدنی مناسب در موقع خشک کردن، زایمان و مراحل مختلف شیردهی منجر به افزایش تولید شیر خواهد شد. نمره وضعیت بدنی یک روش ذهنی و دیداری برای ارزیابی مقدار انرژی ذخیره شده به صورت چربی در بدن حیوان زنده میباشد (بدون توجه به اندازه و وزن بدن).
با افزایش سطح تولید شیر، نمره‌ی وضعیت بدنی اهمیت بیشتری می‌یابد. موقعی که گاوها تولید شیر بالایی دارند، باید خوراک بیشتری در اوایل شیردهی مصرف کنند تا کل انرژی مورد نیاز آن‌ها تامین شود اما به دلیل کاهش مصرف ماده خشک در اوایل شیردهی، تامین این نیاز بالا از خوراک مصرفی ممکن نیست و بیان شده است که نیازهای انرژی گاوهای شیری در طول اوایل شیردهی میتواند توسط مصرف خوراک و جابهجایی ذخایر بدن تامین گردد[85]. این ذخایر شامل چربی و پروتئین است که به وسیله تجزیه آنها، چربی و پروتئین مورد نیاز برای سنتز شیر در دسترس دام قرار می‌گیرد. به خصوص بافت چربی نقش مهمی در تنظیم انرژی مورد نیاز دام ایفا می‌کند. در گاوهای شیری، قبل از زایمان بافت چربی به افزایش میزان تجزیه لیپید سازگار می‌شود[64]. و بعد از زایمان، تجزیه لیپید موجود در بافت چربی به صورت چشمگیر افزایش مییابد[67،64]. یک برنامه منظم ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی میتواند به تشخیص مشکلات سلامتی بالقوه قبل از آن که بتوانند به طور معنیداری تولید شیر را کاهش دهند کمک کند. کاهش زیاد نمره‌ی وضعیت بدنی بعد از زایمان ممکن است با وقوع بیماری‌های متابولیکی ارتباط داشته باشد[41].
افزایش توانایی ژنتیکی گاوها برای تولید شیر در نتیجه بهبود تغذیه و مدیریت، علی رغم افزایش تولید شیر منجر به کاهش عملکرد تولیدمثلی شده است. کاهش عملکرد تولیدمثلی گاوهای شیری بیش از چند دهه است که به مسئلهی جدی در صنعت پرورش گاوهای شیری تبدیل شده است[82،76،۱3]. تعدادی از مطالعات نشان داده‌اند که بین نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان و اوایل شیردهی با عملکرد تولیدمثلی ارتباط وجود دارد[63،58،54،42،41]. اهداف این طرح شامل بررسی اثر نمره‌ی وضعیت بدنی در زمان زایمان بر فاصله زایمان تا اولین تلقیح، میزان گیرایی از اولین تلقیح، روزهای باز، تعداد تلقیح منجر به ازای هر آبستنی و نسبت آبستنی، ارزیابی اثر اسکور بدنی بروز برخی بیماری‌های تولیدمثلی در گاوهای شیری، ارزیابی اثر اسکور بدنی بر میزان تولید شیر در گروههای مذکور در زمان زایمان می‌باشد.
فصل دوم
کلیات
2-1- نمره‌ی وضعیت بدنی
امروزه دراثرپیشرفت ژنتیکی و پیشرفتهای حاصل شده در مدیریت صنعت گاو شیری ، گاوهای شیری پر تولیدی به وجود آمدهاند که نیاز به مدیریت بهتری در زمینه گاو شیری است[61]. یکی از بهترین ابزارهای مدیریتی، دادن اسکور بدنی است که برای تولید‌کنندگان به عنوان عاملی برای تولید، ارزیابی سلامت و وضعیت غذایی قلمداد میشود. این روش کمک می‌کند تا یک گروه یا گله گاو از نظر ذخایر بدن به ویژه چربی و ماهیچه ارزیابی شود. اسکور بدنی در تمام مراحل چرخه تولید، تغذیه و مدیریت ممکن است تغییر کند. اسکور بدنی هر گاو، نشان دهنده قابلیت تولید شیر، تولیدمثل و طول عمر اقتصادی گاو در گله می‌باشد.
2-1-1 -تاریخچه ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی
ابتدا Jefferies در سال 1961 سیستم نمره‌ی وضعیت بدنی برای میش‌ها توصیف کرد[51]. این سیستم شامل لمس زایده‌های ستون فقرات (Backbone process) و کمر (Lumbar process) بود که تیزی و پوشش استخوان‌ها لمس میشود. به میشها بر اساس یک درجهبندی صفر تا پنج نمره داده میشد که صفر نقطهی مرگ حیوان و پنج نشان دهنده حیوان بسیار چاق بود. این تکنیک توسط Lowman و همکاران در سال 1976 برای نمره دادن به وضعیت بدنی گاوهای گوشتی به کار گرفته شد، که در این روش هم از یک درجه بندی صفر تا پنج استفاده شد[59]. در این سیستم نیز لمس زایدههای ستونفقرات و کمر انجام میشد. علاوه بر این، لمس ناحیه انتهایی دم (Tail head region) را نیز شامل میشد. به دنبال آن Mulvany در سال1981، سیستمی برای استفاده در گاوهای شیری بیان گردید که با یک سری تغییرات جزئی در نمره دادن در ناحیه کمر و انتهای دم، مشابه نمره دادن به گاوهای گوشتی بود[73]. Wildman در سال 1982، برای اولین بار سیستمی برای نمره دادن به وضعیت بدنی گاوهای شیری ابداع کرد که در آن نمره دادن بر اساس یک درجه بندی یک تا پنج انجام می شد[9۹].
تمام سیستمهای که در بالا ذکر شد؛ شامل لمس کردن زایدههای ستون فقرات، کمر و انتهای دم برای ارزیابی مقدار چربی زیر پوست بود؛ بنابراین موقعی که نمره دادن به وضعیت بدنی انجام می‌شد نیاز بود تا حیوانات مهار شوند. در بسیاری از سیستمهای تولیدی به خصوص در گله‌های بزرگ متاسفانه این نوع ارزیابی مشکل بود. از این رو Edmonson در سال 1989 یک روشی برای ارزیابی وضعیت بدنی بر پایه همان درجه بندی یک تا پنج ابداع شد که افراد مشاهده‌گر میتوانستند تحت شرایط مزرعه از آن استفاده کنند[25]. در این روش که امروزه هم از آن استفاده می شود، هشت مرحله در سه ناحیه عمده شامل کمر(Pin) ، لگن(Pelvis) و انتهای دم در نظر گرفته میشوند و افرادی که تجربه داشته باشند میتوانند به صورت دیداری هم وضعیت بدنی گاوهای شیری را ارزیابی کنند.
2-1-2-نحوه‌ی ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی
نمره‌ی وضعیت بدنی براساس یک درجه بندی پنج امتیازی است که نمرات یک برای حیوانات بسیار لاغر و نمره ی پنج برای حیوان بسیار چاق لحاظ میگردد. نمره‌ی وضعیت بدنی به صورت مستقل از بدن و اندازه بدن اندازه گیری میشود و بنابراین برآورد نسبتا صحیحی از چربی بدن است[9۹]. نمره‌ی وضعیت بدنی به صورت مستقیم با وزن بدن و مقدار چربی بدن مرتبط است[99،97،52]. به ازای هر امتیاز افزایش در نمره‌ی وضعیت بدنی به طور متوسط 56 کیلوگرم به وزن گاو شیری افزوده میشود[77]. که البته این میانگین کلی است و برای همه حیوانات مصداق ندارد و حیوانات با استخوانبندی ریزتر یا درشت‌تر از میانگین جمعیت به ترتیب مقدار کمتر یا بیشتری از رقم گفته شده در بالا را به خود اختصاص خواهند داد. نمره‌ی وضعیت بدنی به یک گاو بر اساس ظاهر پوشش بافتی بر روی برآمدگیهای استخوانی در ناحیه کمر و لگن داده میشود[99].
این نواحی عبارتند از: زواید خاری (Spinous Process) و عرضی (Transverse process) ستون فقرات، برآمدگیهای ایلیومی hook bone)) و نشیمنگاهی (pin bone)، لیگامنتهای دنبالچهای (coccygeal ligaments)، انتهای دم و ناحیه کپل (Thurl region)(شکل 2-1). پوشش بافت ممکن است از راه لمس، بازرسی بصری یا هر دو، مورد ارزیابی قرار گیرد[9۹،25]. به طور معمول، برای هر نمره‌ی وضعیت بدنی، توصیف ناحیه کمر، کپل و انتهای دم بیان شده است.
شکل 2-1: نواحی مشخص شده جهت اسکور دهی (سایت http://www.daneprairie.com)
یک نمودار (شکل 2-2) به منظور تسهیل گسترش مهارت در ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی طراحی شده است[۳۸]. استفاده از نمودار شامل برآورد چندین ناحیه بدن و تکمیل این اطلاعات در یک نمره‌ی وضعیت بدنی کلی میباشد. توصیف چندین ناحیه بدن ممکن است شامل اطلاعات زاید باشد یا تغییر در ظاهر یک ناحیه ممکن است خیلی نامحسوس باشد تا به صورت واضح با تغییرات اندک در نمره‌ی وضعیت بدنی توصیف شود مثل تغییرات نامحسوس در گوشه دار (Angularity) یا مدور بودن (Roundness) یک ناحیه در بدن[31].
به طور ایده ال، یک سیستم ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی باید ساده، قابل تکرار و آسان باشد تا قابل فهم برای شکل 2-2: روش ارزیابی اسکور بدنی در گاوهای هولشتاین بر اساس مطالعات Edmonson
به دلیل آنکه تغییرات در چربی بدن به شکل هماهنگ در سرتاسر بدن رخ میدهد، تغییرات در ظاهر نواحی بدن مستقل از هم نیست. تغییرات در نواحی خاص ممکن است گروهبندیهایی برای نمره‌ی وضعیت بدنی را بیان کند تا اینکه یک توصیف تلفیقی از تمام نواحی بدن در یک مره‌ی وضعیت بدنی داده شود. توصیف تکی ممکن است وجود داشته باشند تا هر نمره‌ی وضعیت بدنی را تشخیص دهند و تمرین کردن را آسان کنند و تکرارپذیری بین ارزیابی کنندهها را افزایش دهند[۴۶]. Ferguson و همکاران در سال 1996 نشان داده اند که تغیر 25/0 واحد نمره‌ی وضعیت بدنی نمی‌تواند به وسیله یک فرد از دو مشاهده‌گر در یک زمان معلوم شود[31]. به منظور معلوم کردن تغییر 25/0 واحد نمره‌ی وضعیت بدنی به دو مشاهده‌گر از یک گاو در هر دوره زمانی است که می‌تواند هم به وسیله ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی هم زمان دو مشاهده‌گر مستقل یا به وسیله تکرار مشاهده توسط یک مشاهده‌گر در زمان دیگر که می‌تواند همان روز یا روز بعد باشد، صورت گیرد. چهار متغیر استخوان Pin، استخوان hook، زایده های کمری و لیگامنت دنبالچه حدود 6/83 درصد از واریانس کل مربوط به 7 متغیر برای نمره‌ی وضعیت بدنی دادن، را تشکیل دادند. این محققین نتیجهگیری کردند که تغییر در توصیفات این 7 ناحیه بدن بر نمره‌ی وضعیت بدنی دادن به گاوها با 25/0 واحد فاصله از 25/2 تا 25/4 کافی است. توصیف این 7 ناحیه برای جداسازی نمره‌ی وضعیت بدنی گاوها با فاصله 25/0 واحد کافی است.
گاوهایی با ظاهر V در ناحیه کپل همیشه نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا کمتر از 3 و گاوهایی که باظاهر U در ناحیه کپل همیشه نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 25/3 دارند(شکل2-3). بنابراین، ناحیه کپل را به دو گروه شامل آن‌هایی که نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا کمتر از 3 دارند( ظاهرV) یا گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 25/3 دارند(ظاهر U) تقسیم میکند[31].
شکل 2-3: نشان دادن زاویه بین استخوان Pin و hook الف) به شکل U، ب) به شکل V
در مرحله بعد فرد ارزیاب باید استخوانهای hook و Pin را مشاهده کند. اگر هر دو گرد بودند، گاو نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 3 دارد؛ اگر استخوان hook زاویهدار و استخوان Pin گرد است نمره‌ی وضعیت بدنی گاو برابر با 75/2 است و اگر هر دو زاویهدار بودند نمره‌ی وضعیت بدنی گاو کمتر یا برابر با 5/2 است( شکل 2-4). لمس استخوان Pin می‌تواند برای تشخیص نمره‌ی وضعیت بدنی 5/2 از 25/2 مورد استفاده قرار گیرد؛ اگر نمره‌ی وضعیت بدنی گاو 5/2 باشد استخوان Pin یک لایه نازک چربی قابل لمس خواهد داشت و گرنه نمره‌ی وضعیت بدنی گاو برابر یا کمتر از 25/2 است (شکل 2-5). کمتر از نصف زایدههای عرضی ستون فقرات در یک گاو با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 5/2 و نصف یا بیشتر در یک گاو با نمره‌ی وضعیت بدنی کمتر از 5/2 قابل مشاهده است. علاوه بر این، ظاهر عمومی مهرههای ستون فقرات در طبقهبندی بدنی برابر با 5/2 گرد اما در گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا کمتر از 25/2 نیز خواهد بود. موقعی که گاوها نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا کمتر از 5/2 دارند، کمر و ستون فقرات در طبقه بندی گاوها مفید هستند؛ اما در گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی 75/2 تا 5/3 ظاهر یکسانی دارند. تغییرات نامحسوس در کمر و ستون فقرات برای ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی از 75/2 تا 25/3 ارزشی ندارند[31]
شکل 2-4: تصویر زاویه استخوان Pin و hook الف: نشان دهنده زاویه ناحیه Pin و hook ب: نشان دهنده گرد بودن ناحیه Pin و hook
لیگامنت لگنی در گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 4 قابل مشاهده می باشند. این لیگامنت به وسیله پوشش چربی در گاوهایی دارای نمره‌ی وضعیت بدنی بالاتر از 75/3 محصور شود و یک تفاوت منحصر به فردی را تعریف میکند. گاوهایی با لیگامنت لگنی غیرقابل مشاهده باشد نمره‌ی وضعیت بدنی مساوی یا بیشتر از 4 دارند و برای بسیاری از اهداف صنعت گاو شیری به عنوان گاو بسیار چاق لحاظ میگردند. لیگامنت لگنی در همه گاوها با نمره‌ی وضعیت بدنی کمتر از 4 قابل مشاهده است اما در گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا کمتر از 3 ظاهری تیز دارد[31].
گاوهایی با ناحیه کپل U دارای نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 25/3 هستند. در این گاوها استخوان های hook و Pin همیشه ظاهری گرد شده دارند؛ بنابراین این استخوانها اطلاعات مفیدی به ما نمیدهند مگر زمانی که گاوها به اندازه کافی چاق باشند تا این استخوانها غیر قابل مشاهده شوند (گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی بالای5/4). تغییرات در لیگامنتهای لگنی و دنبالچهای تغییرات نمره‌ی وضعیت بدنی در گاوها را از 25/3 تا 4 تا حد زیادی بیان میکنند. اگر هم لیگامنت دنبالچهای و هم لیگامنت لگنی به طور مشخص قابل مشاهده باشند گاوها نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 25/3 دارند (شکل2-6). اگر لیگامنت دنبالچهای به سختی قابل مشاهده باشد و لیگامنت لگنی به طور مشخص قابل مشاهده باشد، گاوها نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 5/3 دارند (شکل2-6) اگر لیگامنت دنبالچهای قابل مشاهده نباشد و لیگامنت لگنی به سختی قابل مشاهده باشد، گاوها نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 75/3 دارند (شکل 2-7). اگر لیگامنتهای لگنی و دنبالچهای هر دو قابل مشاهده نباشند ، گاو دارای نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 4 است[31].
زایدههای عرضی ستون فقرات از نمره‌ی وضعیت بدنی25/3 تا 75/3 قابل مشاهده هستند (10 درصد تیغههای کمر دیده می‌شوند) بنابراین این تغییرات در این فاصله قابل مشاهده نیستند. ناحیه ستون فقرات از نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 75/3 به صورت مسطح دیده می‌شود، اما زمانی که گاوها نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتر از 4 دارند کاملا یکنواخت می‌گردد[31](شکل 2-7).
به منظور تشخیص نمره‌ی وضعیت بدنی 4 از 5/4 ، اگر استخوان Pin به وسیله چربی نامشخص بود و زیر دم نیز فرورفتگی زیادی نداشته باشد، نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتر از 25/4 است (شکل 2-8). همان طور که گاوها چاق‌تر می‌شوند (نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتر از 5/4) استخوان hook زیاد قابل مشاهده نیست ناحیه کپل مسطح و گرد می‌شود. تیغههای کمر در گاوهایی که نمره‌ی وضعیت بدنی برابر یا بیشتر از 4 دارند دیده نمی‌شوند[31].
شکل2-5: الف تصویر اسکور بدنی 2 وب اسکور بدنی 25/2 (خطوط نشان دهنده ستون فقرات)
شکل2-6: الف تصویر اسکور بدنی 25/3 و ب تصویر اسکور بدنی 5/3
شکل 2-7: الف تصویر اسکور بدنی 75/3 و ب تصویر اسکور بدنی 4
شکل 2-8:الف تصویر اسکور بدنی 25/4 و ب تصویر اسکور بدنی 5/4

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Fergusson و همکاران در سال 1994،کارهای Edmonson و همکاران Wildman و همکاران را بررسی و مورد تحلیل قرار دادند و بر سودمندی ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی تاکید کردند[31].
هم خوانی و تکرار پذیری نمره‌ی وضعیت بدنی در داخل و ما بین ارزیابی کنندهها به وسیله Edmonsonو همکاران در سال 1989 بررسی شد[25]. تفاوتی در نمره‌ی وضعیت بدنی داده شده به گاوها بین ارزیابی کنندهها با سطوح مختلف تمرین وجود نداشت و بنابراین نتیجهگیری شد که نمره‌ی وضعیت بدنی میتواند به طور کامل تکرارپذیر باشد.
Hady و همکاران در سال 1994نشان دادند که میانگین نمره‌ی وضعیت بدنی گاوها در دورههای 30 روزه شیردهی و دوره خشکی میتواند به منظور تعیین تغییرات نمره‌ی وضعیت بدنی در طول مراحل شیری و دوره خشکی مورد استفاده قرار گیرد. براساس این مطالعه، فقط برای دوره 150-120 روز شیردهی نیاز به دو بار ارزیابی در مدت این 30 روز است[4۵].
2-1-3- تایید نمره‌ی وضعیت بدنی با استفاده از اندازه گیری های اولتراسونیک
طبق مطالعات انجام شده در بریتانیا[37،38،39،76]، نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای شیری به اندازه گیری‌ شده قطر چربی زیر پوستی در دندههای نهم، دهم و یازدهم توسط اولتراسونوگرافی ارتباط دادند که این همبستگی‌ها بین نمره‌ی وضعیت بدنی و اندازه گیریهای اولتراسوند از 59/0 تا 81/0 بود و بنابراین پیشنهاد گردید که نمره‌ی وضعیت بدنی مقدار واقعی میزان چربی زیرپوستی را منعکس می کند.
Boissclarو همکاران در سال 1986 نشان دادند که همبستگی بالایی بین نمره‌ی وضعیت بدنی و میزان چربی زیرپوستی (که به روش اولتراسونیک اندازهگیری میشود) وجود دارد؛ که اطمینان از سیستم نمره‌ی وضعیت بدنی را موجب میشود[7].
در مطالعهای که توسط Domecq و همکاران در سال 1995 انجام شد، نمره‌ی وضعیت بدنی با اندازه گیری‌های توسط اولتراسونوگرافی چربی زیر پوستی در گاوهای شیری تایید گردید. از 50 راس گاو هولشتاین استفاده گردید که نمره‌ی وضعیت بدنی به وسیله یک فرد ماهر تعیین گردید و اندازه گیری های توسط اولتراسونوگرافی چربی زیر پوستی به وسیله شخص دیگری در نواحی کمر، کپل و انتهای دم هر دو طرف گاو حاصل گردید. نمره‌ی وضعیت بدنی و اندازهگیریهای اولتراسونوگرافی در یک روز اما به صورت کاملا مستقل از هم جمع آوری شدند[21].
2-2- نمره‌ی وضعیت بدنی و تغذیه
تغییر ترکیبات بافتهای بدن با تغییر نمره‌ی وضعیت بدنی با افزایش نمره‌ی وضعیت بدنی، درصد ماده خشک و عصارهی اتری بافت های بدن افزایش و درصد پروتئین خام و خاکستر کاهش مییابد[77].
نمره‌ی وضعیت بدنی و چربی لاشه با هم ارتباط دارند[28،77]. Moe و همکاران در سال 1971 نشان دادند که وزن بدن به خصوص در اوایل شیردهی برآورد دقیقی از جابهجایی ذخایر بدن نیست بلکه به دلیل آنکه آب جایگزین چربی بدن میشود و تغییرات زیادی در دستگاه گوارش رخ میدهد[69].
Otoo و همکاران در سال 1991 گزارش کردند که تغییر یک واحد نمره‌ی وضعیت بدنی در گاوهای شیری معادل تغییر 25 تا 60 کیلوگرم وزن زنده حیوان است[77].
ذخایر انرژی در گاوهای شیری به صورت لیپید در بافت چربی ذخیره میشوند و این ذخایر در طول ماه اول شیردهی از تولید حدود 33 درصد شیر حمایت میکنند[۲]. بعد از زایمان، به دلیل اثرات هورمونی شامل کاهش انسولین، ساخت چربی و استریفیه شدن اسیدهای چرب کاهش و تجزیه چربی و آزاد شدن اسیدهای چربی آزاد افزایش مییابد[65]. علاوه بر این، سلولهای چربی در گاوهای با ارزش ژنتیکی بالا به علائم سیستمهای عصبی یا هورمونی به منظور تجزیه چربی حساس تر هستند[89].
درصد چربی داخل بدن به طور معنیداری با قابلیت شیردهی افزایش می یابد[92]. که مقدار این چربی با مقدار چربی زیر پوست ارتباط دارد[102].
چربی بدن خیلی کم یا خیلی زیاد در موقع زایمان میتواند با کاهش تولید شیر در دوره شیرواری بعدی و با افزایش مشکلات سلامتی و تولیدمثلی همراه شود[39،41،١].
وضعیت تغذیهای گاو شیری از طریق نمره‌ی وضعیت بدنی ارزیابی میگردد که ذخایر بدنی مورد نیاز برای متابولیسم پایه رشد، شیردهی و فعالیت را منعکس می‌کند[103]. چربی بدن نشانگر انرژی بدن است. وقتی ذخایر انرژی بدن گاوهای شیری کم است به احتمال زیاد دچار ناهنجاری بیماری متابولیکی، ناهنجاریهای تولیدمثلی و کاهش تولید شیر میشوند. به منظور حفظ سلامتی، عملکرد تولیدمثلی و ظرفیت تولیدی، گاوهای شیری باید مقادیر کافی از چربی بدن را داشته باشند[25].
بعد از زایمان، گاوهای شیری افزایش اندکی درماده خشک مصرفی، افزایش سریع در تولید و افزایش جابه جایی بافت چربی بدن را تجزیه میکنند. برآورد شده است که 80 درصد از گاوها در اوایل شیردهی تعادل منفی انرژی را تجربه میکنند به دلیل آنکه تقاضای انرژی برای تولید شیر به وسیله جیره تامین نمی‌شود[12،39،41،75،94]. پاسخ گاوها به تعادل منفی انرژی از راههای مختلفی که ترکیبی از مصرف خوراک، جابه جایی بافت چربی بدن و تولید شیر کمتر است صورت گیرد[39،75].
میزان سنتز یا تجزیه پروتئین ماهیچهای میتواند در پاسخ به تغییرات تغذیهای یا وضعیت هورمونی که گاوها بعد از زایمان پشت سر میگذارند، متغیر باشد. از دست دادن پروتئین‌های‌ ماهیچه‌ای در طول شیردهی در برخی مطالعات گزارش شده است[18]. اگرچه حداکثر مقدار چربی بدن که گاو بدون اثر به فعالیتهای حیاتی پایه میتواند از دست بدهد ناشناخته است[70]. محدودیتهای جدی موقعی وجود دارد که 25 درصد از پروتئین بدن در شیر از دست می‌رود[68]. بنابراین مقدار کاهش پروتئین ماهیچه میتواند منبع ارزیابی متابولیکی در گاوهای شیری باشد[105]. ارزیابی نمره‌ی وضعیت بدنی یک روش موثر برای اندازهگیری (به صورت دیداری و لمسی) مقدار انرژی متابولیکی ذخیره شده به صورت چربی و ماهیچهای ذخیره شده یک حیوان است[25،49،95،99].
مقدار و میزان استفاده از چربی بدن در طول شیردهی ممکن است تولید شیر، سلامتی و وضعیت تولیدمثلی را در انواعی از گونه ها تحت تاثیر قرار دهد[14،39،41،52،71،80،93]. توانایی برآورد چربی بدن به صورت سریع و صحیح و ارتباط آن با تولید شیر، تولیدمثل و بیماری به تولیدکنندگان کمک خواهد کرد که بازدهی خوراک گاوهای شیری را افزایش دهند[97].
همان طوری که تولید شیر به ازای هر گاو افزایش مییابد، وجود گاوهایی با چربی بدن کافی کاهش یافته و نیاز به مدیریت دقیقتری است تا مصرف انرژی و چربی بدن افزایش یابد[97].
2-3- تغییرات نمره‌ی وضعیت بدنی در طول دورهی شیردهی
نمره‌ی وضعیت بدنی گاوها در موقع زایمان، تغییرات نمره‌ی وضعیت بدنی بعد از زایمان را تحت تاثیر قرار می دهد. Frood و Croxton در سال 1978 نشان دادند که گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی پایین هیچ نمره‌ی وضعیت بدنی در اوایل دوره شیردهی از دست نمیدهند و گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی زایمان متوسط تا 2 ماه بعد از زایمان کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی دارند[34].
Garnsworthy و Topps در سال 1982 گزارش کردند که گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی زایمان متفاوتی داشتند در حدود هفته 15 به یک نمره‌ی وضعیت بدنی یکسان رسیدند‍[37]. Neilson و همکاران در سال 1983 نیز نتیجهگیری کردند که تفاوتهای گروهی در چربی کمر در موقع زایمان، در هفته 24 شیردهی از بین رفت[76]. از طرفی نشان داده شده است که بعد از زایمان، جابهجایی ذخایر انرژی بدن به مدت حداقل 8 هفته ادامه می یابد[6]. در مطالعهای دیگر، زمان رسیدن به حداقل نمره‌ی وضعیت بدنی برای گاوهای شکم اول و دوم در ماه دوم و برای گاوهای شکم سوم و چهارم در ماه چهارم شیردهی بود[97].

در مطالعه ی صورت گرفته توسط Pedron و همکاران در سال 1993 گاوهایی که در گروههای با نمره‌ی وضعیت بدنی 3، 5/3 و 4 بودند حداکثر کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی آن ها در اوایل شیردهی به ترتیب 6/0، 8/0 و 05/1 بود[78]. معمولا کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی با ذخایر چربی اولیه مرتبط است[76]. همچنین این محققین نتیجه‌گیری کردند که به دلیل این که کاهش یک کیلوگرم وزن بدن با 92/4 مگاکالری انرژی خالص شیردهی همراه است[74]. کاهش 165، 220 و 289 مگاکالری میتواند به ترتیب برای گاوهایی که با نمره‌ی وضعیت بدنی 3، 5/3 و 4 زایمان میکنند فرض شود. در این مطالعه، بازیابی نمره‌ی وضعیت بدنی از هفته دهم برای گاوها با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 3 و 5/3 شروع شد اما برای گاوهایی با نمره‌ی وضعیت بدنی برابر با 4 تا هفته دوازدهم به تاخیر افتاد.
در مطالعه Ruegg و همکاران در سال 1995پیشنهاد کردند که حدود 25/0 واحد نمره‌ی وضعیت بدنی بین روز 20 قبل از زایمان و روز 7 بعد از زایمان کاهش مییابد و کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی به مدت 50 تا 90 روز ادامه مییابد. در این مطالعه، گاوها به طور میانگین 8/0 واحد نمره‌ی وضعیت بدنی بعد از زایمان از دست دادند که کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی در اوایل شیردهی سریعتر بود. مهمترین عاملی که مقدار کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی را تحت تاثیر قرار داد مقدار نمره‌ی وضعیت بدنی در زمان زایمان بود. اگرچه تولید شیر هم کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی در اوایل دوره شیردهی را تحت تاثیر قرار داد اما تولید شیر در مقایسه با اثر نمره‌ی وضعیت بدنی در زمان زایمان اندک بود. گاوها بعد از این که به حداقل نمره‌ی وضعیت بدنی رسیدند، به طور میانگین 53/0 واحد افزایش نمره‌ی وضعیت بدنی در باقی دوره شیردهی داشتند. کل مقدار افزایش نمره‌ی وضعیت بدنی با نمره‌ی وضعیت بدنی در زمان زایمان یا تولید شیر تحت تاثیر قرار نگرفت. افزایش نمرهی وضعیت بدنی گاوها دارای میزان یکنواخت بود. بنابراین گاوهای دارای دورههای شیردهی طولانی بیش از حد چاق شدند[84].
در مطالعه Gallo و همکاران در سال 1996، ذخایر بدنی در طول اوایل دوره شیردهی تا حدود روز 100 شیردهی کاهش یافت و در طول اواسط و اواخر دوره شیردهی دوباره بازیابی شد. کاهش و بازیابی مجدد ذخایر بدنی در گاوهای تک شکم نسبت به گاوهای چند شکم کمتر بود. گاوهایی با ارزش ژنتیکی بالا (تولید شیر بیشتر) کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتر و طولانیتری داشتند. گاوهای پرتولید 2 برابر گاوهای کمتولید کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی داشتند[36]. حداقل نمره‌ی وضعیت بدنی در 3 ماه اوایل دوره شیردهی برای گاوهای کم تولید و در 4 ماه اول دوره شیردهی برای گاوهای پرتولید رخ داد.
در مطالعه Domecq و همکاران در سال 1997، که میانگین نمره‌ی وضعیت بدنی گاوها در موقع خشک کردن و زایمان به ترتیب برابر 77/2 و 66/2 بود؛ گاوها در 2 هفته آخر خشکی، نمره‌ی وضعیت بدنی از دست دادند[22]. میانگین کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی در ماه اول دوره شیردهی 62/0 بود. کمترین نمره‌ی وضعیت بدنی مابین هفته های 4 و 8 شیردهی رخ داد. میانگین نمره‌ی وضعیت بدنی بعد از هفته ششم برای گاوهای چندشکم افزایش یافت. الگوی نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای تک شکم مشابه گاوهای چندشکم افزایش یافت. الگوی نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای تک شکم مشابه گاوهای چندشکم بود به جز این که نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای تک شکم به اندازه نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای چندشکم کاهش نیافت.
Pryce و همکاران در سال 2001 نشان دادند که گاوهایی با ارزش اصلاحی بالا نسبت به گاوهایی با ارزش اصلاحی متوسط، در اوایل شیردهی نمره‌ی وضعیت بدنی کمتری دارند و نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتری هم از دست می‌دهند[79].
در مطالعه Kim و همکاران در سال 2003 بازیابی مجدد نمره‌ی وضعیت بدنی از ماه اول تا ماه چهارم شیردهی در گاوهای دارای کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی زیاد (بیش از یک واحد) در طول دوره خشکی و اوایل شیردهی نسبت به گروه دارای کاهش کم (کمتر از یک واحد) تاخیر بیشتری داشت[54].
Contreras و همکاران در سال 2004 بیان کردند که در گاوداری صنعتی توصیه می‌شود که گاوها در موقع خشکی به نمره‌ی وضعیت بدنی 5/3-25/3 برسند و هیچ افزایش یا کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی در طول دوره خشکی نداشته باشند[17].
در مطالعهی Meikle و همکاران در سال 2004 گاوهای چاق نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتری را در طول اوایل شیردهی از دست دادند. نمره‌ی وضعیت بدنی تحت تاثیر شکم و روزهای بعد از زایمان قرار گرفت و یک اثر متقابل بین این دو اثر وجود داشت؛ گاوهای تک شکم در مقایسه با گاوهای چندشکم کاهش شدیدتری در نمره‌ی وضعیت بدنی داشتند اما آن‌ها کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی را سریع تر جبران کردند. همبستگی قوی بین وزن بدن و نمره‌ی وضعیت بدنی برای گاوهای تک شکم و چندشکم مشاهده گردید[66].
2-4- اثر نمره‌ی وضعیت بدنی بر تولید شیر
مطالعات اولیه در ارتباط با رابطه بین نمره‌ی وضعیت بدنی گاوهای شیری و تولید شیر براساس مطالعاتی است که در بریتانیا صورت گرفته است[39]. در این مطالعات از تعداد اندکی گاو استفاده شده بود. با مرور تحقیقات انجام شده در بریتانیا، Garnsworthy در سال 1988 پیشنهاد کرد که رابطه بین نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان و تولید شیر متغیر بود و گاوهایی که نمره‌ی وضعیت بدنی بالایی در موقع زایمان داشتند معمولا نمره‌ی وضعیت بدنی بیشتری را در طول شیردهی از دست می‌دهند که به صورت منفی ممکن است که تولید شیر را تحت تاثیر قرار دهد[39].
Boisclar و همکاران در سال 1986 نشان دادند که تولید شیر با نمره‌ی وضعیت بدنی قبل از زایمان ارتباط ندارد [7].
در مطالعهای که از 66 گاو استفاده شده بود، تولید شیر گاوهایی که نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان کمتر یا بیشتر از 5/3 بود هیچ تفاوتی نداشت. میانگین تولید شیر روزانه با کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی تحت تاثیر قرار نگرفت. مقدار کاهش نمره‌ی وضعیت بدنی در طول اوایل شیردهی نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان ارتباط داشت[83]. Ferguson در سال 1992گزارش کرد که نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان هیچ اثر معنیداری بر روی تولید شیر 1300 گاو نداشت[29].
Waltner و همکاران در سال 1993 پیشنهاد کردند که نمره‌ی وضعیت بدنی در موقع زایمان و تغییرات نمره‌ی وضعیت بدنی در طول شیردهی با کل تولید شیر تصحیح شده بر اساس 5/3 درصد در 90 روز اول شیردهی ارتباط داشت[97].
Ruegg و Milton در سال 1995 گزارش کردند که هیچ تفاوتی در تولید شیر تصحیح شده بر اساس 305 روز 5/3 درصد چربی یا تولید شیر در اوج تولید بین 429 گاو در 13 گله کانادایی بر اساس نمره‌ی وضعیت بدنی موقع زایمان وجود نداشت[84].

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید